"demokracja "w Polsce międzywojennej

3 września 1922 roku w niemieckiej części Górnego Śląska odbyło się referendum.
Nie pytano już o przyłączenie do Polski.

Po plebiscycie z 1921 roku i podziale regionu sytuacja była zupełnie inna. Część Górnego Śląska znalazła się w granicach Polski, a pozostała część nadal należała do Niemiec – dokładniej do Prus. I właśnie ten stan rzeczy chciano zmienić.

Mieszkańcom zadano pytanie, czy prowincja górnośląska powinna zostać wyłączona z Prus i stać się samodzielnym krajem związkowym w ramach Rzeszy.
Brzmi dziś zaskakująco. A jednak do urn poszły setki tysięcy ludzi.

Uprawnionych było około 721 tysięcy. Głos oddało ponad 572 tysiące. Wynik?
Za własnym krajem górnośląskim – zaledwie 8,9 proc. Przeciw – 91,1 proc.
Pomysł więc upadł. Górny Śląsk pozostał częścią Prus aż do reformy administracyjnej w 1938 roku.

Ale samo referendum jest niezwykle ciekawe, bo pokazuje, jak bardzo skomplikowana była sytuacja tego regionu. W ciągu zaledwie kilku lat Górny Śląsk przeżył plebiscyt, trzy powstania, międzynarodowe negocjacje i podział terytorium.

A potem pojawiła się jeszcze trzecia możliwość. Nie Polska. Nie osobne państwo.
Mieszkańcy niemieckiej części regionu powiedzieli jednak zdecydowane: NIE.
I dlatego dzisiaj mało kto pamięta o referendum z 1922 roku.
A przecież przez chwilę pytano Górnoślązaków nie o to, do którego państwa chcą należeć, lecz o coś zupełnie innego: czy chcą mieć własny kraj.
Fot

ROMAN DMOWSKI PRZEWIDZIAŁ, CO STANIE SIĘ Z NIEMCAMI — SŁOWA SPRZED STU LATRoman Dmowski, jeden z twórców niepodległej Polski, pozostawił po sobie coś więcej niż wspomnienia — zostawił przepowiednię. W tysiąc dziewięćset ósmym roku, w swoim dziele „Niemcy, Rosja i kwestia polska", opisał mechanizm, który miał kształtować losy Europy przez cały dwudziesty wiek i dłużej. Jego geopolityczna analiza siły Niemiec, ich zorganizowania, dyscypliny i dążenia do dominacji nad kontynentem, okazała się zaskakująco trafna — od wybuchu pierwszej wojny światowej, przez klęskę tysiąc dziewięćset czterdziestego piątego roku, aż po powojenny cud gospodarczy i dzisiejszą pozycję Niemiec w Unii Europejskiej. W tym materiale przyglądamy się biografii Dmowskiego, jego pismom i publicystyce, jego roli w odbudowie polskiej państwowości oraz temu, jak jego przewidywania dotyczące Niemiec i Rosji odbijają się echem we współczesnej geopolityce, od kryzysu strefy euro po wojnę na Ukrainie. Sięgamy do jego książek, artykułów i mów, a także do biografii i opracowań historycznych poświęconych jego myśli, by pokazać, dlaczego słowa sprzed stu lat wciąż mówią coś ważnego o przyszłości Europy i miejscu Polski między wielkimi sąsiadami.

Piłsudski ukradł nam święto? Niepodległość ogłoszono 7 październikia