Co nowego w ........kumaczym łbie

Dla tych którzy Wołyń pamiętają.. Masowe mordy na ludności żydowskiej na Podlasiu i ziemi łomżyńskiej miały miejsce przede wszystkim latem 1941 roku, tuż po ataku III Rzeszy na Związek Radziecki. Według ustaleń Instytutu Pamięci Narodowej (IPN) w regionie tym doszło wówczas do około 30 antyżydowskich pogromów i masowych egzekucji, w których z rąk niemieckich oraz z udziałem lokalnej ludności polskiej zginęło łącznie kilka tysięcy Żydów. [1, 2, 3, 4]
Poniżej znajduje się zestawienie najważniejszych i najbardziej tragicznych wydarzeń z tego okresu. [1, 2]
Najważniejsze miejsca zbrodni z latem 1941 roku
Jedwabne (10 lipca 1941 r.) – najbardziej znany pogrom w regionie. Grupa polskiej ludności, z inspiracji i w obecności niemieckich żandarmów, zamordowała swoich żydowskich sąsiadów. Część ofiar zabito na rynku, a większość (co najmniej 340 osób, według niektórych szacunków historyków więcej) została żywcem spalona w stodole.
Radziłów (7 lipca 1941 r.) – scenariusz zbrodni był niemal identyczny jak w Jedwabnem. Polscy mieszkańcy, podjudzeni przez Niemców, spędzili Żydów na rynek, a następnie spalili w stodole około 800 osób. [1, 2]
Szczuczyn (27 czerwca i 14 lipca 1941 r.) – fala przemocy rozpoczęła się tu jeszcze w czerwcu, bezpośrednio po wyparciu Sowietów. W kilku brutalnych akcjach, przy użyciu prymitywnych narzędzi (pałek, siekier), zamordowano od 300 do 400 żydowskich mieszkańców.
Wąsosz (5 lipca 1941 r.) – w nocy z 4 na 5 lipca doszło tu do masowego mordu, w którym brutalnie zabito od 150 do kilkuset Żydów. Śledztwo IPN potwierdziło udział lokalnych mieszkańców, choć z przyczyn procesowych zostało ono umorzone (niewykrycie pozostałych żyjących sprawców). [1, 2]
Białystok (27 czerwca 1941 r. – „Czarny Piątek”) – bezpośrednio po wkroczeniu do miasta niemiecki 309. batalion policji dokonał masowej masakry. Niemcy podpalili Wielką Synagogę, w której uwięzili około 800–2000 żydowskich mężczyzn i chłopców. Łącznie tego dnia w mieście zabito ponad 2000 osób. [
Podłoże i charakterystyka polskich zbrodni
Rola Niemców
Niemcy (w tym lotne oddziały SS Franza Schapera i bataliony policji) pełnili rolę inspiratorów, organizatorów lub dawali pełne przyzwolenie na przemoc.
Udział Polaków
Część lokalnej ludności cywilnej brała aktywny udział w wyłapywaniu, biciu i mordowaniu sąsiadów, kierując się antysemityzmem oraz chęcią rabunku mienia.
Pretekst
Częstym motywem i pretekstem było oskarżanie całej społeczności żydowskiej o wcześniejszą, gorliwą współpracę z okupantem sowieckim w latach 1939–1941 (tzw. stereotyp „żydokomuny”).
Metody
Ofiary często były mordowane w sposób niezwykle bestialski przy użyciu narzędzi gospodarskich (siekier, drągów, łopat) lub ginęły w masowych podpaleniach.

Dalszy los podlaskich Żydów
Pogromy z lata 1941 roku były dopiero wstępem do całkowitej zagłady społeczności żydowskiej na Podlasiu. Ocalałych z pogromów Żydów Niemcy zamknęli w gettach (m.in. w Białymstoku, Łomży, Grajewie, Tykocinie), które zostały zlikwidowane w latach 1942–1943. Większość więźniów wywieziono i zgładzono w obozach zagłady w Treblince oraz Auschwitz-Birkenau

pisz upowszechniaj bo tam były wielkie zbrodnie. Zbrodnia w Ponarach to największy mord dokonany w czasie II wojny światowej na Kresach Północno-Wschodnich, gdzie z rąk niemieckich oraz litewskich kolaborantów zginęło łącznie około 80 do 100 tysięcy ludzi. Polacy stanowili grupę rzędu 1,5 do 2 tysięcy ofiar, podczas gdy większość stanowiła ludność żydowska.Kto dokonywał mordu?Głównym wykonawcą zbrodni był kolaboracyjny litewski Ochotniczy Oddział Strzelców Ponarskich, znany jako Ypatingas būrys. Formacja ta podlegała niemieckiemu Sicherheitsdienst (SD) i rekrutowała się głównie z przedwojennej paramilitarnej organizacji Lietuvos Šaulių Sąjunga (Związek Strzelców Litewskich), nazywanych potocznie szaulisami.Charakter ofiarW przeciwieństwie do ludności żydowskiej, mordowanej w ramach Holokaustu, eksterminacja Polaków wpisywała się w niemiecki plan eliminacji polskich elit. Litewscy nacjonaliści i niemieckie gestapo typowali do rozstrzelania na podstawie list proskrypcyjnych. Wśród zamordowanych w Ponarach znaleźli się m.in.:Przedstawiciele polskiej inteligencji i duchowieństwaNaukowcy, np. prof. Kazimierz Pelczar (pionier polskiej onkologii) i prof. Mieczysław GutkowskiŻołnierze i oficerowie Armii Krajowej oraz harcerzePolacy zaangażowani w pomoc ŻydomUstalenia historyczne i pamięćMasowe egzekucje rozpoczęły się w lipcu 1941 r. i trwały do lata 1944 r. Ze względu na fakt, że pod koniec wojny Niemcy spalili większość ciał w celu zatarcia śladów, dokładna liczba polskich ofiar nie jest możliwa do precyzyjnego oszacowania.Zbrodnie te są przedmiotem szczegółowych badań i ustaleń prowadzonych przez Oddział Instytutu Pamięci Narodowej w Gdańsku. Historycy we współpracy z władzami dbają o to, aby przywrócić pamięć o Polakach spoczywających w zbiorowych mogiłach. Cały obszar miejsca kaźni jest obecnie upamiętniony, a więcej na temat tych tragicznych wydarzeń można przeczytać w publikacjach przygotowanych przez Instytut Pamięci Narodowej.Jeśli chcesz dowiedzieć się więcej, daj mi znać, co Cię interesuje najbardziej:Szczegółowe profile wybranych ofiar (np. zamordowani profesorowie)Okoliczności powołania i losy sprawców z oddziału Ypatingas būrysTematyka relacji polsko-litewskich w okresie II wojny światowejChętnie rozwinę interesujący Cię wątek.10 witrynZbrodnia w Ponarach – Wikipedia, wolna encyklopediaMonika Tomkiewicz, autorka wydanej przez Instytut Pamięci Narodowej monografii na temat zbrodni ponarskiej, ocenia natomiast, że l...WikipediaZbrodnia w Ponarach w latach 1941–1944 – Szczecin, 6 maja ...6 maj 2021 — Jaką rolę odegrali „strzelcy ponarscy" – „szaulisi"? Czy sprawcy tej zbrodni zostali osądzeni? Czy Litwini przyznali się do swojeg...Instytut Pamięci NarodowejPonary – miejsce kaźni - Represje Przystanek HistoriaW latach 1941–1944 Niemcy przy udziale litewskich formacji kolaboracyjnych zamordowali w Ponarach około 100 tys. osób. Większość o...Przystanek Historia