Co nowego w ........kumaczym łbie

Ciekawostki Historyczne
Szukaj



CiekawostkiHistoryczne.pl » Miejsce » Historia Polski » Polskie pogromy Żydów w Polsce: Trzy przypadki, które wciąż budzą kontrowersje
Druga wojna światowa
Polskie pogromy Żydów w Polsce: Trzy przypadki, które wciąż budzą kontrowersje
Autor: Daniela Wołos
Data publikacji: 01.02.2016
facebook twitter
Gwałcili, mordowali, wyrywali złote zęby, rozbijali o ściany główki malutkich dzieci. To nie zbrodnie nazistów, nie dzieło bolszewików, nie rajd band UPA. To Polacy rozprawiali się z żydowskimi sąsiadami na przełomie czerwca i lipca 1941 roku. Niemcy nie musieli ich nawet nadzorować. Ani specjalnie zachęcać.

Pogromy sąsiedzkie to – mówiąc najogólniej – spontaniczne ataki lokalnej ludności na miejscowych Żydów, tylko częściowo „zarządzane” przez nazistów. Często odbywały się na terenach, z których wycofała się Armia Czerwona, tuż przed lub bezpośrednio po wkroczeniu wojsk niemieckich.Adriaen Brouwer, Gorzki łyk, ok. 1635 (źródło: domena publiczna)

Zgodnie z zarządzeniem Reinharda Heydricha, w pierwszej fazie wojny niemiecko-sowieckiej armia miała skupić się na antyżydowskiej – czy szerzej – antybolszewickiej propagandzie. Chodziło o to, by w zbiorowej świadomości zagnieździł się mit Żyda-bolszewika, sprzymierzeńca Stalina. Niemcy przewidywali, że wówczas Polacy sami „zajmą się” swoimi żydowskimi sąsiadami. Jak się okazało, założenie było słuszne.

Goniądz
Dzisiaj ja nie mam czasu, muszę zakończyć z Żydami / Bernard K.

Naziści wkroczyli do Goniądza 27 czerwca 1941 roku. Tymczasowe zarządzanie miastem pozostawiono w rękach uformowanej kilka dni wcześniej rady miejskiej. Polacy niemal natychmiast zdecydowali o policzeniu żydowskich mieszkańców. 4 lipca, po przybyciu kilku oficerów niemieckich, zgromadzono wszystkich na rynku. Rada miejska wskazała 30 Żydów oskarżonych o kolaborację z Armią Czerwoną.

To tu, na kirkucie w Goniądzu, zamordowano miejscowych Żydów podejrzewanych o bolszewickie sympatie. Dziś z dawnego cmentarza pozostało zaledwie kilka przewróconych macew (źródło: domena publiczna)
To tu, na kirkucie w Goniądzu, zamordowano miejscowych Żydów podejrzewanych o bolszewickie sympatie. Dziś z dawnego cmentarza pozostało zaledwie kilka przewróconych macew (źródło: domena publiczna)

Po brutalnym pobiciu, odesłano ich do prowizorycznego więzienia w piwnicy lokalnego sklepu. Resztę żydowskich mężczyzn podzielono na „brygady robotnicze” i zamknięto w stodole. Mieli być siłą roboczą dla okolicznych chłopów. „Bolszewicy” natomiast zostali zamordowani na pobliskim kirkucie.

Wedle zeznań świadków, zabijano ich przy użyciu metalowych prętów i na wpół żywych wrzucano do wykopanego uprzednio dołu. Kolejne dwa tygodnie upłynęły na niezliczonych zabójstwach, grabieżach i gwałtach. Popełniający je Polacy działali bez nadzoru wojsk niemieckich.

Właściwy pogrom nastąpił zaraz po decyzji nazistów o stworzeniu getta. W nocy z 21 na 22 lipca 1941 roku, polska straż obywatelska zamordowała ponad 20 Żydów, wielu kolejnych torturowano. Gwałcono nawet najmłodsze Żydówki. Kilka osób pogrzebano żywcem wraz ze zmasakrowanymi ciałami ofiar na cmentarzu dla choleryków, czyli tak zwanej „cholerycznej górce”. https://ciekawostkihistoryczne.pl/2016/02/01/polacy-mordowali-ni...

Polscy pracodawcy informują, że kobietom z Ukrainy, Białorusi, Armenii i Mołdawii, które przyjeżdżają do pracy jako opiekunki, coraz częściej odmawia się wiz pracowniczych.

Według przedstawicieli branży niemal przestał działać nawet uproszczony tryb zatrudniania cudzoziemców z wybranych krajów spoza UE. Procedura ta miała przyspieszać zatrudnianie obywateli Ukrainy, Białorusi, Armenii i Mołdawii: pracodawcy wystarczyło złożyć oświadczenie o powierzeniu pracy, poświadczone przez urząd pracy, po czym pracownik mógł ubiegać się o wizę pracowniczą. Jednak obecnie, jak twierdzą firmy, wiz coraz częściej nie wydaje się nawet w ramach tego schematu. Spośród 40 wniosków wizowych zatwierdzono tylko trzy.

"Państwo zachowuje się tak, jakby kryzys demograficzny nie istniał, podobnie jak starzejące się społeczeństwo i brak rąk do pracy w sektorze opieki nad osobami starszymi" – mówi Ada Zaorska, przewodnicząca Polskiego Stowarzyszenia Opieki Domowej.

Pracownice ze Wschodu stały się ważną częścią polskiego rynku opieki nad seniorami: są gotowe pracować za minimalne oficjalne wynagrodzenie i wykonywać ciężką pracę, do której trudno znaleźć chętnych wśród Polaków.

"Wśród Polaków bardzo trudno znaleźć pracowników na tym rynku. To niestabilna praca, bo – nie ukrywajmy – trzeba liczyć się z przerwami w świadczeniu usług, gdy osoba starsza zachoruje i konieczna jest jej hospitalizacja. Wtedy samorząd nie płaci za usługi. Sama praca jest ciężka. Zdarza się, że senior cierpi na stany lękowe, demencję i musi być pod stałym nadzorem, bo gdy zostaje sam, wpada w panikę" – stwierdza Zaorska.

Sytuacja może stać się jeszcze trudniejsza z powodu uruchomienia programu senioralny bon – wsparcia dla osób powyżej 65. roku życia. W ramach tego programu osoby starsze o niskich dochodach będą mogły otrzymywać opiekę domową finansowaną przez państwo. Według wyliczeń rządu do funkcjonowania programu trzeba będzie przygotować około 90 tys. opiekunów. Tymczasem branża już teraz mówi o niedoborze 40–50 tys. takich specjalistów.

Pracodawcy ostrzegają: jeśli polityka wizowa się nie zmieni, Polska może uruchomić program pomocy seniorom, ale jednocześnie zderzyć się z tym, że nie będzie komu tej pracy wykonywać.

Subskrybuj BOBR news

Kajetan Jan Wróblewski

Pianistka
Polska nie ma obecnie żadnego moralnego prawa czegokolwiek żądać od Ukrainy nie dlatego, że cały czas toczy się wojna, lecz dlatego, że sama systemowo nieludzko traktuje jej ofiary
65-letnia pani Switłana, nauczycielka muzyki z Zaporoża, skąd musiała uciekać przed orkami już w 2022 roku, zgodnie z ustawą “wygaszającą pomoc” dla uchodźców ukraińskich od dziś ma być w Polsce bezdomna. W ośrodku dla uchodźców może pozostać jej schorowany mąż, który wymaga non-stop jej opieki. W identycznej sytuacji są np. matki, które same będą mogły pozostać w ośrodkach, ale ich 4900 dzieci ma z nich zniknąć. Co się z nimi stanie? To Polski nie obchodzi.
Emerytowana pianistka/nauczycielka muzyki jest jedną z 6 tysięcy osób (w tym te 4900 dzieci), które na głód i bezdomność z premedytacją skazali wspólnie i w porozumieniu: rząd, parlament i prezydent oraz… media, które to bezprawie (choćby sama Dyrektywa Rady UE, poparta przez polski rząd, nakazuje zapewnienie schronienia, wyżywienia i opieki medycznej wszystkim uchodźcom wojennym z Ukrainy - na razie - do marca 2027 roku) nazywają “odbieraniem przywilejów” i “powrotem do normalności”. Rozumiecie? Bezdomne, głodne dzieci i emeryci to jest stan dla tego towarzystwa jak najbardziej normalny, żeby było sprawiedliwie.
Historię pani Switłany i kontekst opisuje w swym tekście niezawodna Khrystyna Harbich w OKO.press. Zapraszam do lektury.
Właściwie nie zapraszam, lecz komunikuję, że ta lektura to obywatelski obowiązek. Każde bowiem odwrócenie głowy od tej zbrodni popełnianej przez państwo w imieniu wszystkich obywatelek i obywateli jest na nią przyzwoleniem. Każde zdanie “ale Ukraińcy…” i każde “a na Wołyniu…” w niej współudziałem. Europy i Polski nie broni dziś przed rosyjskim potworem nieistniejąca od 70 lat UPA, której ideologia nigdy nie była wyrazem poglądów choćby znaczącej części Ukraińców, a w Ukrainie nie rządzi OUN-B, ona również nie istnieje. W Ukrainie Ukraińcy nie biją ani nie lżą na ulicach Polaków, to w Polsce Polacy lżą i biją Ukraińców. I to się nie zaczęło w momencie nazwania jakiejś jednostki ukraińskiej imieniem bohaterów UPA, lecz trwa od lat. W Ukrainie ugrupowania nacjonalistów mają śladowe poparcie, w Polsce prawie 50-procentowe. Ukraiński rząd nie dyskryminuje prawnie Polaków, polski dyskryminuje Ukraińców ustawowo. W teraźniejszych stosunkach polsko-ukraińskich nie ma żadnej symetrii. Opresor i winny jest tylko jeden i nazywa się Polska, prowadząca wobec Ukrainy i za rządów PiS, i KO, politykę, jak mówi były szef polskiego MSZ p. Czaputowicz, “hien i szakali”.
Dobrze byłoby więc, gdyby Polacy dowiedzieli się, jak wygląda “pomoc Ukraińcom”, którą Polska właśnie “wygasza”, doprowadzając do czystki etnicznej de facto. O tym, że pani Switłana ma zostać bezdomna i zostawić bez opieki ledwo żywego męża, bo ma 28 złotych polskiej emerytury (łącznie z ukraińską miesięcznie jej dochód to 400 zł) i dlatego ma za sam pobyt w ośrodku (bez wyżywienia!) musiałaby płacić 1000 zł, a tyle to nie mają nawet z ukraińską emeryturą męża. I że od dawna musiała już płacić za swój pobyt w ośrodku, tyle że do tej pory było to 15 zł dziennie (matki płacą też tyle za pobyt każdego dziecka, teraz i one musiałyby zapłacić po 1000 za każde, a żadna z nich nie może sama pracować, gdyby mogły, też by je z ośrodka wyrzucono). To jest ten mityczny “polski socjal”, który w rzeczywistości nie istnieje.
Polska łamie własną konstytucję, prawo międzynarodowe i unijne oraz własny kodeks karny. Tego nie robią sami “agenci Kremla” czy pożyteczni dla nich idioci z PiS oraz Konfederacji wraz z zaćpanym do wymiotów facetem w roli głowy państwa, robią to proeuropejscy w gębie a faszystowscy w praktyce członkowie rządzących partii "demokratycznych”.
I nie mają żadnej woli zatrzymania nie tylko zabójczej dla ofiar wojny, lecz i samobójczej dla Polski fali nienawiści, na której surfują do wyborów z własnego wyboru. Co bardziej świadomi boją się w tych okolicznościach nadejścia pogromów.
Pragnę Wam uświadomić, że to nie jest żadna przyszłość, mili moi, lecz jak najbardziej teraźniejszość. Bowiem 1 lipca to data pogromu de facto, którego nie dokonują na Waszych oczach męty od Bąkiewicza, lecz samo państwo, i to w Waszym imieniu.
Co zrobicie ze świadomością tego? To już Wasza sprawa. https://www.facebook.com/nataszita/posts/pfbid0KsyGce8S...

Zolnierz Poniedziałek, 29 czerwca 2026 • 14:28:56
0
+
-
ponad 100 000 ludzi zostało wymordowanych tylko za to, że byli Polakami, przez ludzi, którzy za cel postawili sobie pozbycie się wszystkich nacji poza swoją
a, podczas II wojny światowej oraz tuż po niej dochodziło do sytuacji, w których Polacy mordowali Żydów tylko dlatego, że byli oni Żydami. Choć głównym architektem i wykonawcą Holokaustu były nazistowskie Niemcy, to część polskiej ludności brała aktywny udział w zbrodniach, motywowana antysemityzmem, chęcią zysku lub strachem.Współczesna nauka i badania historyczne (m.in. Instytutu Pamięci Narodowej czy Żydowskiego Instytutu Historycznego) jednoznacznie potwierdzają te fakty, wskazując jednocześnie na niezwykle złożoną strukturę postaw polskiego społeczeństwa w tamtym okresie.Najważniejsze fakty i przykłady zbrodniPogromy z lat 1941–1942: Do tragicznych wydarzeń dochodziło m.in. na Podlasiu i Łomżyńskiem po ataku Niemiec na ZSRR. Najbardziej znanym symbolem jest mord w Jedwabnem (10 lipca 1941 r.), gdzie polscy mieszkańcy z inspiracji i pod nadzorem Niemców spalili w stodole oraz brutalnie zabili kilkuset swoich żydowskich sąsiadów. Podobne pogromy miały miejsce m.in. w Radziłowie, Wąsoszu i Szczuczynie.Szantaże i denuncjacje (Szmalcownictwo): W miastach i wsiach działali tzw. szmalcownicy. Wyłudzali oni pieniądze od ukrywających się Żydów pod groźbą wydania ich Niemcom. Często po ograbieniu ofiar i tak dochodziło do ich zdemaskowania, co dla Żydów oznaczało natychmiastową śmierć.„Polowania na Żydów” na wsiach: Podczas likwidacji gett i masowych wywózek do obozów zagłady, część ludności wiejskiej (czasem zrzeszona w tzw. strażach obywatelskich lub pod przymusem i namową niemiecką) brała udział w przeczesywaniu lasów. Wyłapywano uciekinierów, których następnie mordowano na miejscu lub oddawano w ręce niemieckiej żandarmerii i granatowej policji.Tragedie powojenne: Antysemityzm nie zniknął wraz z końcem okupacji niemieckiej. Najkrwawszym tego przejawem był pogrom kielecki (4 lipca 1946 r.), w którym polscy mieszkańcy Kielc, milicjanci i żołnierze – pod wpływem fałszywej plotki o rzekomym porwaniu chrześcijańskiego dziecka – zamordowali ponad 40 ocalałych z Zagłady Żydów.Kontekst historyczny i zróżnicowanie postawPróba oceny tamtych wydarzeń wymaga spojrzenia na pełen wachlarz zachowań Polaków pod okupacją:Margines społeczny i demoralizacja: Historycy podkreślają, że zbrodni dokonywały konkretne jednostki lub grupy ludzi, często w warunkach całkowitej bezkarności wojennej i celowego podscania nienawiści przez niemiecką propagandę. Państwo Podziemne karało kolaborację i szmalcownictwo wyrokami śmierci.Polscy Sprawiedliwi: Równolegle obok aktów przemocy i zdrady istniał silny nurt niesienia pomocy. Polska była jedynym krajem, gdzie za jakiekolwiek wsparcie dla Żydów groziła natychmiastowa kara śmierci dla całej rodziny (czego symbolem stała się rodzina Ulmów z Markowej). Mimo to, tysiące Polaków ryzykowało życie – Polska ma najwięcej drzewek upamiętniających w instytucie Yad Vashem na świecie. Udokumentowano przypadki uratowania przez Polaków kilkudziesięciu tysięcy Żydów.Większość pasywna: Największa część społeczeństwa, sparaliżowana brutalnym terrorem niemieckim (w którym zginęło również blisko 2 miliony etnicznych Polaków), starała się po prostu przetrwać, zachowując wobec tragedii sąsiadów postawę bierną.Podsumowując: stwierdzenie, że Polacy mordowali Żydów ze względu na ich narodowość, jest prawdą historyczną w odniesieniu do konkretnych sprawców i wydarzeń. Nie odzwierciedla ono jednak postawy całego narodu, który w tym samym czasie był poddawany masowej eksterminacji i z którego struktur wywodzili się także najwięksi bohaterowie ratujący ofiary Holokaustu.

Polacy mordowalio Ukraińcow tylko za to że byli Ukraińcami "przez ludzi, którzy za cel postawili sobie pozbycie się wszystkich nacji poza swoją"-W czasie II wojny światowej i bezpośrednio po niej dochodziło do zbrodni na ludności ukraińskiej popełnianych przez polskie podziemie.Historycy szacują, że w wyniku polskich działań odwetowych zginęło od kilku do kilkunastu tysięcy Ukraińców. Do najbardziej znanych i krwawych wydarzeń należą:Zbrodnia w Sahryniu (10 marca 1944 r.): W wyniku ataku oddziałów Armii Krajowej i Batalionów Chłopskich na tę ukraińską wieś zginęło od kilkuset do nawet ponad 1000 cywilów, w tym kobiety i dzieci.Akcje na Chełmszczyźnie: W latach 1942–1944 polskie podziemie przeprowadziło szereg akcji wymierzonych w ukraińskie struktury oraz wsie, co miało zatrzymać antypolską działalność.Działalność powojenna: Po 1945 roku w ramach walk z podziemiem antykomunistycznym oraz w trakcie wysiedleń dochodziło do starć i pacyfikacji, w których cierpiała ukraińska ludność cywilna.
Zbrodnie w Pawłokomie (3 marca 1945 r., por. Józef Biss „Wacław”, AK-DSZ), Piskorowicach (18 kwietnia 1945 r., kpt. Józef Zadzierski „Wołyniak”, NOW), Wierzchowinach (6 czerwca 1945 r., kpt. Mieczysław Pazderski „Szary”, NSZ-NZW) oraz dziesiątki innych, pojedynczych mordów, których podstawą była ksenofobia prowadząca do czystek etnicznych, łatwo znajdowały uzasadnienie w świadomości mordujących.
Jak usprawiedliwiano mordy?
W celu pokonania ewentualnego dysonansu moralnego albo traumy bądź dla prostego opisu pobudek dokonuje się heroizacji własnych postaw i zachowań. Oficjalnymi motywacjami stawały się m.in.:

1) zemsta, czy raczej sprawiedliwa kara za zbrodnie ukraińskie na Wołyniu,
2) wymierzenie sprawiedliwości/zemsta za faktyczną bądź domniemaną współpracę z Niemcami albo z polską lub sowiecką komunistyczną władzą,

3) konieczność ukarania za negatywny stosunek do polskiego podziemia,

4) ideologia homogeniczności/czystości etnicznej państwa, czyli usprawiedliwione działanie dla dobra ojczyzny jako wartości wyższej,
5) chęć ostrzeżenia na przyszłość tych, którzy mieliby potencjalnie złe zamiary. Wreszcie last, but not least,

6) mordowanie, czasami brutalne, dziesiątek osób, w tym dzieci, oraz kradzież dobytku ofiar wykonywane były na rozkaz, co miało zwalniać z moralnej odpowiedzialności za dokonane czyny. Już po samej zbrodni konstruowano dalszą argumentację, która miała uzasadnić okrutne działania oraz zmniejszyć potencjalny dysonans moralny.
Odpowiedzialność zbiorowa
Wśród wyobrażonych powodów pacyfikacji wsi ukraińskich mogła być zemsta za mordy na Wołyniu i Zasaniu oraz za antypolskie działania UPA i wyższy status Ukraińców podczas okupacji niemieckiej stawiający ich w roli faszystowskiego sojusznika, który w przeciwieństwie do Niemców nadal pozostawał w Polsce, funkcjonując jako ich substytut.

Mamy tu zatem do czynienia z odpowiedzialnością zbiorową, którą miała uzasadnić sytuacja wojenna i działanie na rzecz dobra narodu. Uznawano, że polska strona ma do tego prawo, ponieważ jest to wyrównywanie rachunków, ale też zapewnianie „polskości” tych terenów, czyli wymierzanie sprawiedliwości i przywracanie równowagi, także w wymiarze dziejowym.
W związku z tym np. rozstrzeliwano Ukraińców, którzy po wojnie wracali z Niemiec. Psychologowie społeczni wiedzą, że „samousprawiedliwianie minimalizuje negatywne emocje, które moglibyśmy odczuwać jako sprawcy krzywdy, oraz potęguje poczucie własnej szlachetności, jakiego możemy doświadczać jako ofiary”.

Nie było żadnej litości
Tymczasem, jak przyznawał po wielu latach jeden z partyzantów:

Nasze operacje zbliżone były w swojej jakości do ukraińskich, z tą tylko różnicą, że wybieraliśmy wioski, w których przeważała ludność polska, bo w ten sposób było nam łatwiej wykończyć Ukraińców. https://wielkahistoria.pl/jak-polscy-partyzanci-tlumaczy...