Wołyń - pamiętajmy

Geneza relacji polsko-ukraińskich. "To kluczowa potrzeba, która łączy nasze narody"
— Dzisiaj pojednanie ukraińsko-polskie nabrało ogromnego tempa. To prawie cud. Ale ten cud przygotowała na długo przed wojną grupa ludzi z obu stron – uważa historyk, profesor Katolickiego Uniwersytetu Ukraińskiego i publicysta Jarosław Josypowycz Hrycak. W rozmowie z Onetem mówi, jakie powinno być ostateczne pojednanie Polski i Ukrainy i co łączy oba narody.

Po upadku komunizmu zaczął się okres otwartych stosunków polsko-ukraińskich jako dwóch niepodległych państw. Główną cechą tego okresu jest pojednanie. Pełne problemów, ale jednak pojednanie — twierdzi prof. Jarosław Josypowycz Hrycak
Historyk odnosi się także do kwestii rzezi wołyńskiej. — Jestem przekonany, że pełne i całkowite rozwiązanie tego problemu naszych stosunków zajmie dużo czasu — mówi
— Kluczową rzeczą, która łączy Ukraińców i Polaków, jest potrzeba wolności. To nie jest puste słowo dla obu naszych państw. To jest wybór demokracji — dodaje
Jarosław Josypowycz Hrycak: Stosunki ukraińsko-polskie jako stosunki narodowe zaczęły się kształtować w XIX w. Możemy powiedzieć, że konflikt ukraińsko-polski rozpoczął się od kampanii Włodzimierza Wielkiego. Nie powiedziałbym, że to była wojna między społeczeństwami, między narodami. To była walka o terytorium. Co więcej, nie zapominajmy, że monarchowie ukraińscy i polscy nie tylko walczyli ze sobą, ale także zawierali małżeństwa. Powiedziałbym, że mniej więcej nasze relacje zaczęły się kształtować w XIX w. I to można nazwać pierwszym etapem: od Rzeczypospolitej i rewolucji francuskiej do wojny polskiej.

Potem rozpoczął się etap walk – od I wojny światowej do końca II wojny światowej. To także okres wojny ukraińsko-polskiej, naznaczonej przemocą i dużymi stratami po obu stronach. Trwało to do 1947 r. Następnie miał miejsce okres przymusowej normalizacji naszych stosunków, związany z przesiedleniem Ukraińców w głąb Polski (operacja "Wisła").

Zobacz także: Olbrzymi problem dla Ukrainy. Jedyne wyjście prowadzi przez Polskę
Kluczową rolę na drodze do pojednania odegrało dojście do władzy "Solidarności" w Polsce oraz stanowisko redaktora pisma "Kultura" Jerzego Giedroycia, który pisał: "Dla dobra przyszłości Polski Polacy muszą uznać, że Wilno jest miastem litewskim, a Lwów jest miastem ukraińskim". Polityka zagraniczna "Solidarności" opierała się na "doktrynie Giedroycia". Po upadku komunizmu zaczął się okres otwartych stosunków polsko-ukraińskich jako dwóch niepodległych państw. Główną cechą tego okresu jest pojednanie. Pełne problemów, ale jednak pojednanie.

Co wpływało na to pojednanie?

Próby pojednania rozpoczęły się dawno temu. Najwcześniejsza znana mi próba pojednania miała miejsce podczas Wiosny Ludów (1848-1849), kiedy w Europie rozpoczęła się fala rewolucji. W 1848 r. w Pradze zwołano Kongres Słowiański. W wyniku negocjacji polsko-ukraińskiej komisji osiągnięto porozumienie pod nazwą "Negocjacje Rusinów z Polakami w Galicji" o równości politycznej, kulturowej, narodowej i językowej Ukraińców galicyjskich z Polakami. Była to próba pojednania we wspólnej walce z tyranią, próba zjednoczenia się w celu przeciwstawienia się niemieckiemu nacjonalizmowi na ziemiach słowiańskich.
"To jest pewien scenariusz, który działa"
Czy da się to rozwiązać? To jest nasza wspólna historia i nie jesteśmy w stanie jej zmienić. Czy nasze narody mogą to zaakceptować i iść dalej?

Osobiście uczestniczyłem w kilku próbach rozwiązania tego problemu. Jestem przekonany, że pełne i całkowite rozwiązanie tego problemu naszych stosunków zajmie dużo czasu. Inną ważną kwestią jest to, że pełne pojednanie i zrozumienie w tak ważnych sprawach, jak tragedia wołyńska, nie powinno mieć miejsca w warunkach zagrożenia zewnętrznego. Jestem pewien, że możemy to wypracować w przyszłości. A warunkiem wstępnym będzie zakończenie wojny w Ukrainie i przystąpienie Ukrainy do Unii Europejskiej. Stworzy to pewien klimat do przezwyciężania przeszłości na rzecz przyszłości.

A jak powinien wyglądać ten model pełnego pojednania?

System uzgadniania jest stosunkowo nowym systemem. Powstał w Europie Zachodniej po wojnie. Pierwsze było pojednanie francusko-niemieckie. Ich droga była bardzo długa, ale w końcu udało im się osiągnąć porozumienie. Moja teza jest taka, że ​​pojednanie ukraińsko-polskie odgrywa tak samo ważną rolę w Europie Wschodniej, jak pojednanie francusko-niemieckie w Europie Zachodniej. Pozwala przecież szerzyć tę koncepcję i ducha Europy. To jest pewien scenariusz, który działa.
https://www.onet.pl/informacje/onetwiadomosci/gene...