Podwyżka

Ekonomista: właśnie upadł kolejny mit o dobrej kondycji finansowej Polski https://businessinsider.com.pl/finanse/makroekonomia/slawomir...
Najwyższa Izba Kontroli oraz ekonomista, który pracował przez 23 lata w Ministerstwie Finansów miażdżą niektóre pomysły rządu dot. zarządzania finansami publicznymi w 2019 r.
Sprawozdanie z wykonania budżetu za 2019 r., które przedstawiła Najwyższa Izba Kontroli, jest pełne krytyki zachowania władz odnośnie do transparentności zarządzania finansami naszego kraju
Do tej krytyki dołącza Sławomir Dudek, były wieloletni dyrektor w MF, który wytyka, że najpełniejszy obraz deficytu naszego kraju jest jednym z najgorszych w UE
Jego zdaniem kolejne działania rządu nie polepszają tej sytuacji
Fundusz Solidarnościowy wypłacający 13. emeryturę. Fundusz Reprywatyzacji, który tylko w 9,2 proc. pokrył koszty wypłat odszkodowań za utracone mienie (do czego został stworzony), a w 90,2 proc. władza użyła go do objęcia akcji i udziałów w spółkach (za 1,2 mld). Czy w końcu Fundusz – Centralna Ewidencja Pojazdów i Kierowców, który przeznaczył 0,1 mld, stanowiących aż 55,2 proc. łącznych kosztów, na finansowanie zadań związanych z informatyzacją, a nie na swoje podstawowe zadania związane z funkcjonowaniem Ewidencji Pojazdów i Kierowców.

Raport NIK o wykonaniu budżetu za 2019 r. jest pełen krytyki
To trzy przykłady przytoczone przez Najwyższą Izbę Kontroli w "Analizie wykonania budżetu państwa i założeń polityki pieniężnej w 2019 r." pokazują, jak władza uprawia kreatywną księgowość i zaciemnia obraz finansów naszego kraju.

Najnowszy przykład to bon turystyczny dla każdego dziecka, którego koszt do 4 mld zł został wrzucony do Funduszu Przeciwdziałania COVID-19 , który znajduje się przy premierze Morawieckim, a pieniądze na niego zdobywa, emitując obligacje, Bank Gospodarstwa Krajowego. Dzięki takim praktykom rząd sztucznie obniża deficyt budżetowy.

"Uzasadnieniem funkcjonowania państwowych funduszy celowych jest finansowanie realizacji wyodrębnionych zadań państwowych. Najwyższa Izba Kontroli zwraca uwagę, że oprócz wzrostu liczby tych funduszy, w ostatnich latach obserwowana jest tendencja ustawowego rozszerzania zakresu zadań finansowanych ze środków państwowych funduszy celowych, o zadania niezwiązane z celami, dla których został utworzony dany fundusz. Taki sposób wykorzystania środków funduszy celowych oznacza także zmianę sposobu finansowania zadań publicznych tak, że wydatki dokonywane są poza rachunkiem dochodów i wydatków, bez zwiększania deficytu budżetu państwa" - piszą specjaliści NIK.

Podobnego zdania jest dr Sławomir Dudek, wieloletni dyrektor departamentu makroekonomii w Ministerstwie Finansów (odszedł z niego w październiku 2019 r.), a obecnie główny ekonomista Pracodawców RP. Pisze on, że "czas obala mity".

"Tak właśnie stało się z mitami na temat stanu finansów publicznych. Najpierw runął ten o rzekomo »zrównoważonym budżecie« w 2020. Teraz okazuje się, że sytuacja fiskalna w Polsce w 2019 roku była tylko pozornie bardzo dobra" - przekonuje. Dlaczego?

Deficyt strukturalny słaby, wzrost wydatków olbrzymi
Jak wyjaśnia, najlepszym przykładem problemów finansów Polski jest deficyt strukturalny, tj. deficyt oczyszczony o ponadprzeciętne dochody wynikające z bardzo dobrej koniunktury, czy też dochody jednorazowe.

"Według szacunków KE deficyt strukturalny wyniósł w Polsce w 2019 r. 2,7 proc. PKB (średnia UE: 1,1 proc.), jesteśmy w pierwszej piątce krajów z najwyższym deficytem strukturalnym. Mimo wysokiego wzrostu gospodarczego wraz z Węgrami i Rumunią odstajemy od reszty krajów UE, jeżeli chodzi o poziom deficytu strukturalnego" - tłumaczy ekonomista.

Deficyt Strukturalny vs wzrost PKB
Foto: Pracodawcy RP
Deficyt Strukturalny vs wzrost PKB
Jak zaznacza Dudek, w całej układance pojawia się także Komisja Europejska, która bada dynamikę wydatków całego sektora finansów publicznych, czy jest ona spójna z redukcją deficytu i czy wydatki mają pokrycie w trwałych dochodach budżetowych.

Jest to tzw. benchmark wydatkowy, swojego rodzaju reguła wydatkowa, referencyjne tempo wzrostu wydatków gwarantujące stabilność finansów publicznych. To referencyjne tempo wzrostu wydatków bazuje na obiektywnej metodologii unijnej i jest odporne na kreatywną księgowość i przesuwanie wydatków do funduszy pozabudżetowych, co jest stosowane w przypadku polskiej reguły wydatkowej SRW, co zresztą w swojej analizie wytyka NIK.

NIK w ocenie budżetu wprost krytykuje, że przesunięcie wydatków do Funduszu Solidarnościowego miało na celu ominięcie reguły wydatkowej i ją osłabia. Podobnie jak przekazanie obligacji dla telewizji. Te wszystkie działania zaburzają przejrzystość budżetu. NIK wzywa do uszczelnienia zakresu reguły wydatkowej.

Według ekonomisty zgodnie z unijnym “benchmarkiem wydatkowym” wydatki całego sektora finansów publicznych w 2019 r. powinny wzrosnąć o 4,2 proc. r/r. A w rzeczywistości wydatki całego sektora wzrosły ponad dwukrotnie szybciej, tj. aż o ok. 10 proc. - To oznacza przekroczenie benchmarku wydatkowego o ponad 40 mld zł - wylicza.

Były pracownik MF ocenia, że stan finansów publicznych nie jest dramatyczny, ale "na pewno nie jest dobry". - Mamy bardzo duże problemy strukturalne, które ujawnią się z całą siłą w latach 2021-2022 - ostrzega.

Dodaje, że sygnał ostrzegawczy daje już OECD, która w swojej ostatniej prognozie szacuje, że deficyt sektora finansów publicznych w Polsce w 2020 r wzrośnie do ponad 200 mld zł, w skrajnym scenariuszu nawet do 240 mld zł (11 proc. PKB).

- Co najgorsze, OECD uważa, że problemy strukturalne spowodują, że deficyt pozostanie na bardzo wysokim poziomie nawet w 2021 r. (7-10 proc.). Według OECD (w skrajnym scenariuszu) dług zbliży się do 70 proc. PKB, co oznacza, że jego wartość przekroczy 1,5 biliona złotych. A niedawno martwiliśmy się, że dług przekroczył 1 bilion zł. Gdyby ten scenariusz się spełnił, oznaczałoby to, że od 2015 r. dług zwiększy się do 2021 r. o 0,6 biliona złotych, czyli średnio o 100 mld zł rocznie. Lepiej byłoby dla wszystkich, żeby taki finansowy armagedon nie nastąpił - kończy Sławomir Dudek.