Ulica Piłsudskiego

Mińsk zawdzięcza swój rozwój m.in. korzystnemu położeniu przy szlakach komunikacyjnych. Przez miasto prowadził ważny w średniowieczu szlak z Karczewa do Liwa - miasta książęcego, stolicy ziemi liwskiej, ważnego ośrodka administracyjnego w księstwie mazowieckim, skąd prowadził szlak handlowy do państwa krzyżackiego i na Litwę. Trzeba dodać, iż drogę z Kołbieli do Wyszkowa wybudowano pod koniec XIX, a z Kołbieli do Góry Kalwarii już po drugiej wojnie światowej (dziś odcinek od Mińska przez Kołbiel do Góry Kalwarii i dalej do Grójca stanowi trasę tranzytową dla TIR-ów, które w ten sposób mogą ominąć Warszawę). W średniowieczu ważniejszy był szlak na Karczew (przez Jędrzejnik i Gliniankę), skąd można było się przeprawić przez Wisłę i dostać do książęcego Czerska. Droga z Karczewa przechodziła przez wieś Kędzierak i w Mińsku na przeprawie przez rz. Srebrną łączyła się ze szlakiem z Warszawy. W okresie renesansu, gdy powstawało miasto Sandomierz, drogę nieco skorygowano w obrębie tego miasta i skierowano do rynku (dziś plac J. Kilińskiego). Do 1928r. gościniec karczewski w obrębie miasta Mińska nazywał się ulicą Karczewską. Z okazji 10-lecia Odrodzenia Państwa Polskiego, ulicy tej nadano imię jednego ze wskrzesicieli II Rzeczypospolitej - Marszałka Józefa Piłsudskiego. W okresie stalinowskim w 1947r. zmieniono patrona - został nim gen. Karol Świerczewski. Natomiast Miejska Rada Narodowa na ostatniej sesji w dn. 27 IV 1990r. uchwałą przywróciła przedwojenną nazwę ul. Piłsudskiego. W związku z zamknięciem przejazdu kolejowego, ulica na trwałe została rozdzielona na dwie części. W lutym 1991r. Rada Miejska, reaktywowanego samorządu uchwałą nadała odcinkowi po południowej stronie torów imię gen. Kazimierza Sosnkowskiego (z inicjatywy weteranów z 7 p. uł.)

Ul. Piłsudskiego jest jedną z głównych ulic w Mińsku. Stanowi bowiem centralną ulicę handlową w naszym mieście. Przy niej zlokalizowana jest sieć sklepów handlowych, usługowych, budynki zakładów pracy i urzędów. Przy tej ulicy znajdowały się koszary wojsk rosyjskich (koszary przy ul. Warszawskiej powstały dopiero pod koniec XIX w. W okresie międzywojennym przy tej ulicy stacjonował pluton łączności 7 p. uł., a przy kolei znajdowały się magazyny Kołpaka. Do 1933r. w kamienicy Śledziewskiego (jednej z pierwszych, murowanych na tej ulicy) urzędował Magistrat i Towarzystwo (Spółdzielnia) Spożywców "Oszczędność" - założone w 1903r. (Jako ciekawostkę warto nadmienić, iż dopiero dnia 23 VII 1933r. Magistrat przeniósł się z ul. Piłsudskiego do nowej siedziby przy ul. Warszawskiej 54 (obecnie obiekt ten nie istnieje, teren Państwowej Straży Pożarnej). Budynek drewniany zaadoptowano na pomieszczenia biurowe.

Posesję nabyto od Marii Grochowskiej w 1930r. Zarząd Miasta urzędował w tym budynku do 31 VII 1944r., kiedy to w wyniku radzieckiego nalotu bombowego na miasto cały budynek uległ spaleniu. Przy ulicy i torach kolejowych zlokalizowano największy zakład przemysłowy w mieście - Fabrykę Rudzkiego (dziś FUD). Na rogu z ul. Poprzeczną, (późniejszej Daszyńskiego) znajdowała się Resursa Obywatelska, a przy rogu z ul. Sewerynów (Legionów, po wojnie Lenina a obecnie Stefana Kard. Wyszyńskiego) w piętrowym budynku mieścił się Zakład Fotograficzny "Studio" Stefana Sażyńskiego, natomiast bliżej dworca kolejowego Kino "Bałtyk". Tuż po wojnie w obiekcie tym odbyły się dwa procesy sądowe w charakterze pokazowym dla kilku członków ZWZ-AK i organizacji poakowskich, których w większości skazano na śmierć lub na karę wieloletniego więzienia. Tu także w 1946r. odbyła się mało znana "bitwa o Bałtyk" pomiędzy uczniami "budowlanki" (popartych przez oficerów LWP) a Milicją Obywatelską, w wyniku czego miał odnieść straty moralne sam powiatowy sekretarz PPR Stanisław Dąbrowski, a część oficerów z rodowodem AK-owskim opuściło Mińsk w "nieznanym kierunku". Obecnie mieszczą się tam hurtownie. Po wojnie przy ulicy zlokalizowano kolejny zakład przemysłowy - Zakłady Naprawcze Taboru Kolejowego, gdzie przed wojną znajdywała się nasycalnia podkładów kolejowych. Nie jest to jedyny zakład przy tej ulicy. Powstawały też i mniejsze, jak: Przedsiębiorstwo Budownictwa Ogólnego, Gminna Spółdzielnia "Samopomoc Chłopska", Nadleśnictwo Mińsk. W latach 70-tych powstał nowoczesny kompleks szkolny ZSZ nr 2, a w 80. Okręgowa Spółdzielnia Mleczarska - przeniesiona z ul. Spółdzielczej (dziś już nie funkcjonuje). Przy ulicy Piłsudskiego (i gen K Sosnkowskiego) powstały też osiedla bloków mieszkalnych, zakładowych i spółdzielczych, dawne osiedle ZNTK - dziś Spółdzielnia Mieszkaniowa "Kolejarz" i osiedle "Leśna". Zamknięcie przejazdu kolejowego na ul. Piłsudskiego spowodowało powstanie nie tylko dwóch ulic w nazwie (Piłsudskiego i Sosnkowskiego), ale wyodrębnienie się drugiej części miasta, a być może i nowej dzielnicy. Ujemnie na jego rozwój wpłynęło niezbyt korzystne połączenie komunikacyjne z centrum miasta. W linii prostej wynosiło ono niespełna kilometr jednakże ze względu na dwa objazdy (przez Gliniak lub Stojadła) faktycznie wynosił ok. 7 km. Realizację projekt połączenia dwóch części miasta pod mostem kolejowy zakończono w 2003 roku.

Opracowali: Mariusz Dzienio, Janusz Kuligowski (TPMM)

		Nowo-Mińsk. Ul. Karcewska (błąd!, winno być Karczewska). J 6940 16 Pacztowaja kartoczka/Pocztówka - Postkarte, cz.- zielona (znane też są w sepii), sprzed 1914r., z negatywu sprzed 1905r. Widok na stronę nieparzystą ulicy. Na pierwszym planie budynek drewniany, piętrowy na rogu z ul. Mostową (obecnie Mareckiego), wybudowany ok. 1897r. Mieścił się w nim sklep spożywczy z artykułami kolonialnymi i winami. Budynek zachował się do naszych czasów i ma nr 15. Na początku lat 90. przebudowie uległ cały parter; który zaadaptowano na delikatesy "Porthos". Warto zwrócić uwagę na sąsiednią posesję. Dzisiaj przylega do niej murowana kamienica Śledziewskiego, natomiast na pocztówce budynku tego jeszcze nie ma, co pozwala określić rok wykonania zdjęcia. Jak widać na pocztówce, zabudowa ciągła na ul. Karczewskiej (po stronie nieparzystej - wschodniej) kończyła się wówczas przy dzisiejszej ul. Traugutta.
		Mińsk Mazowiecki. Ulica Karczewska. Nakład Br. Borkowskiej w Mińsku Mazowieckim. Fr. Karpowicz, Warszawa (87622), cz.- biała, ok. 1922. Pocztówka reklamuje sklep nakładcy karty Bronisławy Borkowskiej "Nasz Sklep". Jest to ten sam obiekt, który pokazano na wcześniejszej pocztówce, z tym, że zdjęcia wykonano ze skrzyżowania z ul Mostową (Mareckiego) i pokazuje parzystą stronę ulicy Karczewskiej. Widać niezabudowany plac między budynkami parterowymi - drewnianym i murowanym, gdzie w okresie międzywojennym wybudowana zostanie dwupiętrowa kamienica murowana państwa Ługowskich (dziś nr 22/22A)
		Mińsk Mazowiecki ul. Karczewska. Fot. W.J. Ryś w Mińsku-M. (napisy wykonane ręcznie na negatywie), cz. - biała, ok. 1911. Widok na ulicę od strony południowej na piętrową kamienicę murowaną usytuowaną na rogu ul. Poprzecznej (późniejszej P.O.W. - Polskiej Organizacji Wojskowej, a po wojnie znanej jako Daszyńskiego). Tu w latach 20. mieściła się Szkoła Handlowa dr. Władysława Tatarzanki, a w latach 30. Resursa Obywatelska. Na pierwszym planie dzieci żydowskie. W Mińsku do 1942 r. zamieszkiwał dość znaczny odsetek ludności żydowskiej. W latach 30. stanowili oni 1/3 wszystkich mieszkańców. Zamieszkiwali głównie w śródmieściu, wokół Starego Rynku i ulic: Siennickiej, Nadrzecznej. Mostowej, Zgody. Spółdzielczej. Piłsudskiego oraz Warszawskiej.
		Mińsk Mazowiecki. Ul. J. Piłsudskiego, Ruch Nr 1299. cz.- biała, ok. 1936r. Pocztówka przedstawia niemalże ten sam widok, co wcześniej zaprezentowana karta, a więc gmach Resursy Obywatelskiej. Tu spotykała się mińska inteligencja, grano w brydża, tańczono i plotkowano. W okresie II wojny światowej mieścił się tu hotel i restauracja Schefera, Nur fur Deutsche - tylko dla Niemców. Po wojnie, od 1955r. do lat 70., mieściło się Prezydium Miejskiej Rady Narodowej, a następnie Sąd Rejonowy. W latach 80. właścicielem obiektu była Spółdzielnia Spożywców "Oszczędność", która rozpoczęła remont obiektu Trudna sytuacja finansowa Spółdzielni oraz wysokie koszty remontu były przyczyna kolejnych zmian właściciela obiektu Po sfinalizowaniu remontu w obiekcie mieści się Restauracja "Stylowa" i hotel (Piłsudskiego 46). Być może właściciel obiektu nawiąże do tradycji i tak jak niegdyś Resursa Obywatelska stanie się miejscem integracji mińskiej inteligencji.
		fot. Budynek Resursy Obywatelskiej w okresie okupacji niemieckiej. W latach 1939-1944 obiekt służył wyłącznie okupantowi, o czym informowały szyldy na budynku oraz wisząca nad wejściem flaga ZE swastyką. Fotografia została wykonana ze skrzyżowania ul. Piłsudskiego z Limanowskiego lub z okna narożnego budynku. Zdjęcie wykonał Stefan Sażyński. dla potrzeb Komendy Obwodu AK "Mewa-Kamień".