Parafia w Mińsku Maz. została erygowana w 1422r. i do końca XVIII w. należała do diecezji poznańskiei (archidiakonat czerski). Pierwsza drewniana świątynia została wybudowana ok. 1420r. przez właściciela osady Jana z Gościańczyc (Gościeńczyc) herbu Prus 3-ci. Kościół ten przetrwał do następnego stulecia, kiedy to została wybudowana murowana fara w stylu późnego gotyku. W XVI w. w okolicach Mińska znajdowały się jeszcze dwa murowane gotyckie kościoły: w Cegłowie i Stanisławowie. Do naszych czasów najlepiej zachowała się (w nieco zmienionej bryle) jedynie najstarsza fara cegłowska. Stanisławowska została prawie całkowicie zniszczona podczas walk w 1944r. (po wojnie odbudowana). Natomiast mińska, najmłodsza fara (pobudowana w końcu XVI w.) uległa największym zmianom. Pobudowana została na miejsce starego drewnianego kościoła w centrum miasta przy północnej pierzei rynku (obecna nazwa: Stary Rynek), z osią główną pochyloną ku wschodowi.
Parafia była uposażona w grunty leżące tak w mieście, jak i jego okolicach. Należały do niej dziesięciny z Mistowa i Kędzieraku oraz cała wieś Targówka. Warto dodać, iż na przełomie XVI i XVII w. oprócz kościoła parafialnego w Mińsku znajdowały się jeszcze 3 świątynie: drewniany kościół św. Krzyża, kościół św. Stanisława i przyszpitalny św. Ducha. Jeden z wymienionych kościołów lokalizowany jest w miejscu kapliczki z XVIII w. przy ul. Ogrodowej (róg ul. Budowlanej), lokalizacja pozostałych świątyń nie jest znana.
Mińska fara, przed jej największą przebudową na pocz. XX w., była budowlą prostokątną w rzucie poziomym i składała się z: nawy głównej, krótkiego, prostokątnego prezbiterium i zakrystii oraz 3 kaplic fundacji rodów Mińskich, Wolskich (właścicieli podmińskiego Sandomierza) i Arynków. Jeszcze w XVI stuleciu świątynia uległa spaleniu, lecz już na początku XVII w. została odbudowana staraniem proboszcza ks. Prokopa Kosteckiego.
W wyniku III rozbioru l Rzeczypospolitej Mińsk znalazł się w zaborze austriackim, a mińska parafia jurysdykcyjnie podporządkowana została biskupowi lubelskiemu. Taki stan nie trwał jednak długo. Po wojnach napoleońskich, w wyniku kolejnych zmian administracyjnych na ziemiach polskich i przesunięciu się granic zaborczych, Mińsk znalazł się w zaborze rosyjskim a parafia Narodzenia NMP w erygowanej archidiecezji warszawskiej.
W wyniku bezpośrednich walk o miasto z wojskami rosyjskimi w kwietniu i lipcu 1831r. (w powstaniu listopadowym) szczególnie ucierpiał kościół i pałac, świątynia na swoją restaurację czekać miała jedną dekadę. W latach 40-tych XIX w. właściciel miasta i dóbr ziemskich Mińska Karol hrabia Jezierski podjął się przebudowy świątyni i przywrócenia jej świetności. Fasada kościoła została przebudowana w stylu klasycystycznym. W tym właśnie architektonicznym stylu mińską świątynię pokazują najstarsze pocztówki i zdjęcia z przełomu XIX i XX w. Warto dodać, iż do l połowy XIX w. wokół niej rozpościerał się cmentarz grzebalny, który na przełomie lat 30. i 40-tych tego stulecia zamknięto, a otwarto nowy na wzgórzu przy rzece Srebrnej (od strony północno-wschodniej). Do tego okresu kościół ogrodzony był parkanem drewnianym i miał drewnianą dzwonnicę. Hrabia Jezierski nie tylko zadbał o samą świątynię, ale także o jej otoczenie. W l.1855-1856 ogrodził ją murem i wybudował bramę dzwonnicę. Bramę-dzwonnicę rozebrano po dobudowaniu do świątyni dwóch wież (do zachodnie) przeniesiono dzwony). Rozbiórka dokonała się miedzy rokiem 1911 a 1914.
Największe zmiany w architekturze kościoła dokonał Józef Pius Dziekoński (1844-1927), znany i ceniony architekt (m. in. jego projektu są neogotyckie świątynie w Kołbieli, Jakubowie, Latowiczu, Dębem Wielkim i Seroczynie). W latach 1908-1911 rozbudował i przekształcił mińską świątynie w stylu neobarokowym przez dodanie: naw bocznych, dwóch wież i zwartego miedzy nimi chóru, nowej zakrystii i kaplicy. W celu połączenia nawy głównej z bocznymi nawami, przekuto w dawnych ścianach podłużne przejścia arkadowe. Kościół stał się trzynawowy i bazylikowy. Warto dodać, iż w czasie ostatniego remontu w l. 1994-95 kościół pokryto blachą miedzianą i zmieniono kształt wieżyczki-sygnaturki, upodabniając ją do stylu neobarokowych wież.
Do połowy lat 80. była to jedyna świątynia rzymskokatolicka w mieście liczącym przeszło 30 tyś. mieszkańców. Mińska parafia (poza miastem) obejmowała również okoliczne wsie i pod względem liczby wiernych była jedną z największych w archidiecezji warszawskiej. W grudniu 1984r. ks. prymas kardynał Józef Glemp erygował drugą parafię p.w. św. Antoniego z Padwy, która administracyjnie objęła zachodnie obszary miasta. W wyniku reorganizacii diecezji i prowincji kościelnych w Polsce w 1992r. miasto Mińsk Maz. wraz ze swoimi dwiema parafiami znalazło się w nowej diecezji warszawsko-praskiei. Obecnie na terenie miasta znajdują się trzy parafie rzymskokatolickie (Narodzenia NMP, Św. Antoniego z Padwy i Św. Jana Chrzciciela) z ośrodkiem duszpasterskim św. Michała i parafia Kościoła Starokatolickiego Mariawitów p.w. Narodzenia NMP.
Kościół p.w. Narodzenia NMP stanowi najokazalszy zabytek w naszym mieście. Poza ciekawą architekturą zewnętrzną na uwagę zasługuje także jego wyposażenie: ołtarz główny z krucyfiksem barokowym rzeźbionym w drewnie z końca XVII w., chrzcielnica i kropielnica oraz mosiężne żyrandole z XVIII w. W nawie bocznej (wschodniej) obraz "Panna Maria Dziewica ulatująca z aniołkami" (pocz. XX w.) pędzla Jana Czesława Moniuszki - syna znanego kompozytora Stanisława Moniuszki. Obraz ten zwany też Matką Boską Anielską lub MB Mińską, ale też Panią Hallera. Ten ostatni tytuł nawiązuje do wydarzeń z wojny polsko-bolszewickiej z 1920r. Przed tym obrazem dwukrotnie modlił się gen. Józef Haller (przed Bitwą Warszawską - jeszcze podczas odwrotu wojsk polskich na Warszawę i po bitwie). Obraz został ukoronowany w 2000r. podczas uroczystości związanych z 80. rocznicą Bitwy Warszawskiej.
Opracowali: Mariusz Dzienio, Janusz Kuligowski (TPMM)
 | Nowo-Minsk. Kościół.
B-cia (Bracia) Rzepkowicz, nakład K. Skrodzkiej. Carte Postale/Pocztówka - Otkrytoje pismo, barwna, przed 1905r. widok od strony rynku. | |
 | Nowo-Mińsk. Kościół.
B-cia Rzepkowicz, nakład K. Skrodzkiej. Carte Postale/Pocztówka - Otkrytoje pismo, cz. - biała. Egz. zawiera korespondencję z odciśniętym stemplem pocztowym i datą: NOWO-MIŃSK 13.02.09. (1909r.). Z negatywu przed 1905r. | |
 | Mińsk Mazowiecki. Kościół katolicki.
Nakład Br. Borkowskiej w Mińsku Mazowieckim, Fr. Karpowicz. Warszawa, (87628), cz.-biała, ok. 1920. Widok z większej perspektywy, zdjęcie wykonane z południowo-wschodniego naroża rynku i ul. Siennickiej. dlatego na pierwszym planie widać m.in. stragany, sprzedawców i kupujących. W tle dominująca bryła kościoła z murowanym parkanem, już bez bramy dzwonnicy, rozebranej w l. 1912-1914. | |
 | Kościół p.w. NNMP
| |
 | Kościół p.w. NNMP - Wnętrze
| |
 | Nowo-Mińsk. Kościół
widok z pałacu, (nr serii) J6943 16, Pocztowaja kartoczka/Pocztówka - Postkarte, cz.-biała (znane też są w tonacji niebieskiej i brązowej), 1905-1908. Pocztówka zreprodukowana w jednodniówce: Pięćdziesiąt lat w służbie dla społeczeństwa. Monografia jubileuszowa Mińsko-Mazowieckiej Straży Pożarnej Ochotniczej, (Mińsk Maz. 1931), s. 63." | |
 | Widok z wieży Kościoła
| |
 | Widok z wieży Kościoła
| |
 | Widok z wieży Kościoła
| |
 | Widok z wieży Kościoła
| |
 | Kościół p.w. NNMP
| |
 | (Nowo-Mińsk. Kościół.)
Union Postale Universelle Russie/Otkrytoje pismo/Pocztówka, sepia, przed 1905r. widok z rynku od strony zachodniej. (Autorem zdjęcia jest prawdopodobnie Jan Ryś znany fotograf, który na początku XX w. fotografował najbardziej reprezentacyjne obiekty architektoniczne miasta i jego ulice). | |
 | (Kościół w Mińsku Mazowieckim gub. Warszawskiej - napis odręczny wykonany przez nadawcę pocztówki z datą: poniedziałek 5 VI 1911)
fot. Jan Ryś, Carte Postale, foto pocztówka, cz.-biała, 1911 Widok od ul. Siennickiej przez rynek. Na pierwszym planie brama dzwonnica i kościół w nowej bryle neobarokowej z błyszczącymi, nowymi wieżami. Karta pocztowa zawiera korespondencje, z której wynika, że już wtedy pocztówki z widokami miast były kolekcjonowane, "...Dla powiększenia zbiorów widoczków miejscowych oblecionych przez Twego zacnego braciszka". | |
 | Nowo-Minsk. Kościół. (J 6945 16).
Pocztowaja kartoczka /Pocztówka - Post karte, cz.-zielona, ok. 1912-1914. | |
 | Kościół p.w. NNMP |