Miejscowości Powiatu Mińskiego z końca XIX wieku
Na podstawie Słownika Geograficznego Królestwa Polskiego z końca XIX wieku
Opracowanie:
Danuta Grzegorczyk
Gmina:
Dobre
- Adamów
Nazwa typu dzierżawczego, pierwotnie oznaczała własność kogoś o imieniu Adam.
- Antonina
W Słowniku z 1900 r. nazwa brzmi Antonin - wieś - pow. radzymiński, gm. Rudzienko, par. Dobre, ma 147 mieszk. i 146 mr. ziemi.
- Baltazarów
- Brzozowica
Nazwy: Brzozowica, Brzozówka pochodzą od lasu brzozowego.Wieś w pow. radzymińskim, gm Rudzienko, w 1827 r. wieś prywatna, miała 15 domów i 112 mieszk.. W 1880 r. 172 mieszk., 400 mr. ziemi dwors. i 167 włośc.
- Budki
Nazwa Budki pojawiła się w XVIII w. i pochodzi od rzeczownika buda = "chata", "szałas", występuje w lb. mnogiej.
Budy są świadectwem występowania w tym czasie gospodarki leśnej, podobne poch. ma nazwa Budziska, od rzeczown. budzisko -szałas, lepianka /XVII w./ Wsie noszące te nazwy powstawały zwykle w obrębie innych, np. na gruntach Janowa powstały Budy Janowskie.
Wieś w pow. radzymińskim, gm. Rudzienko, par. Dobre. W 1900 r. było 51 mieszk. i 28 mr. ziemi
- Czarnocin
- Czarnogłów
Wieś i folw. w pow. węgrowskim, gm. Czarnogłów, poczta Kałuszyn, par. Wiśniew. W 1827 r. było 20 domów i 176 mieszk, 50 lat później było 13 domów i 196 mieszk. Folw. Czarnogłów z wsią Cz. i Duchnów miał 781 mr. ziemi., młyn wodny z rybołówstwem i pokłady rudy.
Gmina Czarnogłów posiadała 1556 mieszk. i 5279 mr. obszaru. Należały do niej wsie: Czarnogłów, Czarnogłówska Wólka, Duchnów, Garczyn, Kamienna, Pokrzywnik, Turek, Wiśniew i Zimnowoda. W gminie były dwa młyny wodne i szkoła początkowa.
- Dobre
wieś i folw. w pow. radzymińskim, gm. Rudzienko, par. Dobre. Folw. przed laty należał do dóbr Rudzienko. W 1530 r. Dobre otrzymało prawa miejskie, a utraciło je, podobnie, jak inne miasteczka, w 1820 r. W poł XVI w. nastąpił podział rodzinny na: Dobre Stare - Dobrzynieckich i Dobre Nowe - Ossowińskich. Miasteczko należało do Ziemi Liwskiej, zbudowane z drzewa w czworobok. Kościół nowy, staraniem parafian w 1875 r. wzniesiony, w stylu gotyckim, wg planu budowniczego Podczaszyńskiego. Kościół pod wezwaniem św. Mikołaja, założył w 1530 r. Jan Dobrzyniecki i Mateusz z Brzozowicy, pod koniec XIX w. parafia liczyła 3500 ludności. W 1827 r. wieś liczyła 38 domów i 384 mieszk, a w 1880 r - 462 mieszk.
Dobre to gniazdo rodu Dobrzyneckich, z których Jan podstoli zakroczymski otrzymał od Zygmunta I przywilej na założenie miasta na prawie niemieckim w swych dobrach Ossówno. Później należało do Massalskich, a od 1785 r. do Szydłowskich Ludność trudniła się rolnictwem. Dobra wsi Dobre i Rudzienko razem składały się z folwarków Dobre, Rudzienko, Rudno i Poręby, miały osady młynarskie: Rakowiec, Osęczyzna i Ołdakowizna, wsie: Rudzienko, Poręby, Ołdakowizna, Osęczyzna, Rakowiec Nowy i Stary, Antonia Walentów, osada Budki, osada Zdrojówka, Dobre, kol. Dobre, kol. Antonin. Rozległość dworska wynosiła 6427 mr. obszaru, folw. miały: browar, 3 cegielnie. Rzeka Rządza przepływa terytorium dóbr, tworząc trzy stawy, na których są urządzone trzy młyny wodne i tartak. W 1879 r. odłączyła się osada młynarska Ołdakowizna. Cała parafia dobrzyniecka zaludniona była przeważnie przez drobną szlachtę. Ossowińscy z Ossowna i Dobrzynieccy z Dobrego wybili się swą zamorznością.
W Dobrem jest pomnik i Muzeum Konstantego Laszczki (1865 - 1956), wybitnego rzeźbiarza, urodzonego we wsi Makówiec Duży k. Dobrego.
- Drop
Wieś w pow. radzymińskim, gm. Strachówka, par. Dobre. W 1827 r. 17 domów i 91 mieszk.
- Duchów
Wieś w pow. węgrowskim, gm. Czarnogłów, par. Wiśniew. Pod koniec XIX w. było 10 domów, 114 mieszk i 314 mr. obszaru.
- Gęsianka Borowa
- Głęboczyca
- Grabniak
- Jaczewek
Nazwa pochodzi od założyciela folwarku, Wiktora Jaczewskiego.Folw. w pow. radzymińskim, gm. Strachówka, par. Pniewnik. Nazwa pochodzi od założyciela folwarku, Wiktora Jaczewskiego, który w poł. XIX w. na gruntach dóbr Radoszyna (200 mr. ziemi) zabudował swój folwark. W 1880 r. było 2 domy, 10 mieszk
- Joanin
- Kąty Borucza
- Kobylanka
- Kojdony
- Makówiec Duży i Mały
- Marcelin
Wieś w gm. Ładzyń, par. Minsk.
- Mlęcin
- Modecin
- Nowa Wieś
- Osęczyzna
Osęczyzna albo Osęczyska, wieś i osada młyńska w pow. radzymińskim, gm. Rudzienko, par. Dobre. W 1827 r. 10 domów, 56 mieszk., wchodziła w skła dóbr Dobre, w 1886 r. 79 mieszkańców.
- Ostrówek
- Piwki
- Pokrzywnik
Wieś w gm. Barcząca, par. Mińsk, w 1886 r było 205 mieszkańców, 248 mr. ziemi dworskiej i 75 włośc.
- Poręby Stare i Nowe
Poręby albo Kąty, wieś i folw. pow. radzymiński, gm. Rudzienko, par. Stanisławów, wchodziła w skład dóbr Dobre. W 1880 folw. oddzielony od dóbr Dobre. Istniała tu huta szklana, zatrudniająca 30 robotników i smolarnia.
Są też Poręby albo Poręby Kąty w gm. Ładzyń, par. Pustelnik, w 1827 r 8 domów, 73 mieszk, w 1886 r - 139 mieszk.
- Radoszyna
- Rakówiec
- Ruda - Pniewnik
Dawniej Ruda Pniewnicka, pow. radzym., gm. Strachówka, par. Pniewnik. W 1827r. 4 domy i 27 mieszk.
- Rudki
- Rudno
Rudno (Stare) i (Nowe) - wieś i folw. w pow. radzym., gm. Rudzienko, par. Dobre.
R, Stare - 69 mieszk. - 1886 r.
R. Nowe - 71 mieszk. 1886 r., natomiast w 1827 r. 14 domów i 224 mieszk. Folwark Rudno oddzielone od dóbr Dobre i Rudzienko, miał 508 mr. ziemi
- Rudzienko
Wieś i folw. i dobra w pow. radzym., gm. Rudzienko, par. Dobre, posiadało gorzelnię. W 1827 r 18 domów i 229 mieszk., w 1886 r. 432 mieszk.
- Rynia
Wieś włośc. w pow. radzym., gm. Strachówka, par. Dobre. W 1827 r. 13 domów, 97 mieszk., w 1884 r. 212 mieszk. i 452 mr. ziemi.
- Sąchocin
- Walenów
Wieś w pow. radzym., gm. Rudzienko, par. Dobre, w 1886 r było 106 mieszk.
- Walenów
- Walentów
- Wólka Czarnogłowska
Folwark w pow. węgr., gm. Czarnogłów, par. Wiśniew, w 1851 r. oddzielony od dóbr Czarnogłów, do folw. należała wieś Pokrzywnik.
- Wólka Kobylańska
- Wólka Kokosia
Wieś w pow. radzym., gm. Rudzienko, par. Dobre. W 1886 r. było 76 mieszk.
- Wólka Mlęcka
Wieś w pow. radzym., gm. Rudzienko, par. Wiśniew, w 1886 r 93 mieszk.
- Zdrojówki
Wieś w pow. radzym., gm. Rudzienko, par. Dobre.
- Żukówka
