Miejscowości Powiatu Mińskiego z końca XIX wieku
Na podstawie Słownika Geograficznego Królestwa Polskiego z końca XIX wieku
Opracowanie:
Danuta Grzegorczyk
Gmina:
Cegłów
- Cegłów
Wg St. Gnoińskiego, Cegłów oznacza osadę, w której postawiono kilka domów z cegły, co w końcu XIV i XV w. było czymś wyjątkowym. Do poł. XVI w. występuje jako Cebrowo, w spisie z 1576 r. występuje jako Czegłowo. Dobra Cegłowa stanowiły własność sióstr miłosierdzia pp. marcinkanek warszawskich, w XIX w. sióstr szrytek.
W 1576 r. przez oddzielenie kilku wsi od par. w Kiczkach utworzono parafię Cegłów dekanatu nowo-mińskiego. W 1629 r. kościół uzyskał konsekrację, a zatem potwierdzenie erekcji parafii. Istniała szkoła i przytułek dla ubogich. Dnia 18 lutego 1621 r. Cegłów otrzymał prawa miejskie magdeburskie na mocy przywileju Zygmunta III i zezwolenie na odbywanie 2. targów tygodniowo i 3. jarmarków rocznie. Położenie na skrzyżowaniu dwu starych gościńców z Kuflewa do Mińska oraz z Kołbieli przez Siennicę do Kałuszyna dawało miastu możliwości rozwojowe poprzez handel i rzemiosło. Mieszkańcy zajmowali się rolnictwem, rzemiosłem, wyszynkiem trunków, garncarstwem.
Gmina obejmuje 19 sełectw, ponad 30% powierzchni gminy zajmują lasy.
Jest rezerwat "Jedlina" o pow. 45,64 ha utworzony w 1952 r., w 1978 r. powiększono jego powierzchnie do 70,40 ha. Na jego terenie przeważają 100-130-letnie drzewostany sosnowo-dębowe oraz jodłowe. W runie dominuje wysoka trawa o fioletowo zabarwionym kwiatostanie - trzęślca modra. Sa dwa bardzo rzadkie zbiorowiska roslinne: bór trzcinowy i dębniak turzycowy.
Zabytki:
kościół parafialny pw. śś. Jana Chrzciciela i Andrzeja, wzniesiony w 2 poł. XVI w., częściowo przebudowany w XVII w. Późnogotycki, murowany z cegły. Od zach, wysoka kruchta, na zewnątrz prezbiterium epitafium Stanisława Oczki, fundowane przed 1599 r. przez Wojciecha Oczko, lekarza królewskiego, który dzielnie walczył z epidemia cholery w Cegłowie i Mieni. Obok kościoła czworoboczna dzwonnica z XVIII w. oraz pomniki przyrody - dwie lipy drobnolistne i wiąz pospolity.
Kościół pw. św. Jana Chrzciciela, należący do Starokatolickiego Kościoła Mariawitów z 1906 r. bezstylowy. W centrum miejscowości pomnik wystawiony w 1928 r., przy drodze do Siennicy, obok gajówki Huta, są ślady huty szkła z XV - XVI w. Na skwerku przy ul. Anny Jagielonki jest płyta upamiętniająca 4. harcerzy zamordowanych 16 września 1939 r. Na budynku ośrodka zdrowia - tablica upamiętniająca 26. mieszkańców rozstrzelanych przez hitlerowców w 1943 r., obok budynek, gdzie był Specjalny Dom Dziecka dla dzieci po chorobach urazowych.
- Cisie
Nazwa Cisie, Cisówka pochodzi od lasku cisowego.W spisie z 1581 r. wieś w par. Kiczki. Dawniej Cisie mienieńskie, wieś w gm. Mienia, par. Cegłów, było 6 domów, 34 mieszk. Przed 1900 r. - w gminie Cegłów.
- Huta Kuflewska
Wiele miejscowości ma taką nazwę, która pojawiła się w XVI w. Hutha pochodzi od wyrazu huta - "zakład wytapiający metale z rud albo produkujący szkło".Wieś w gm. i par. Kuflew.
- Kiczki
Wieś w gm. Cegłów, par. Kiczki. Jest kościół drewn., a parafia założona przez Andrzeja z Bnina, bp. poznańskiego w 1458 r. w 1880 r. liczyła 1296 dusz. Wieś - 58 domów i 345 mieszk.
- Mienia
Wieś w gm. i par. Cegłów, posiadał szpital św. Józefa na 20 łóżek. Przez kilka lat istniał tu szpital dla chorych piersiowych pod kierunkiem dra Dobrzyckiego. Grunta dworskie i rozległe lasy należały do szpitala św. Ducha w W-wie. Lasy Mieni wraz z lasami przyległej wsi szpitalnej Piaseczno miały 4129 mr. , na których zaprowadzono staranne gospodarstwo. Uprawiano nasiona traw pastewnych. Lud trudnił się płóciennictwem. W 1827 r. - 43 domy.
- Pełczanka
Wieś w gm. i par. Cegłów. W 1827 r. 21 domów, 160 mieszk. W 1886 r. 359 mieszk., 696 mr. ziemi włośc. i 4 mr. ziemi dworskiej. Ludność trudniła się wyrobem sukien grubych.
- Piaseczno
Nazwa Piaseczno lub Piski notowana od XIV w., pochodzi od wyrazu piasek, oznacza osadę założoną na miejscu piaszczystym.
- Piaski
- Podciernie
- Poddębniak
- Podlesie
- Posiadały
Wieś w gm. Cegłów, par. Kiczki. W 1827 r wieś szpitalna, miała 29 domów, 207 mieszk. w 1986 r. 210 mieszk. Lud trudnił sie sukiennictwem.
- Poskwarne
- Półwłóki
- Rososz
- Rudnik
Wieś i folw. w gm. i par. Cegłów. W 1827 r. 16 domów i 124 mieszk., w 1886 r - 189 mieszk.
- Sachalin
- Skupie
Wieś włośc. w gm. Cegłów, par. Kiczki. W 1827 r. 20 domów i 127 mieszk, w 1886 r. - 154 mieszk.
- Skwarne
Wieś w gm. i par. Cegłów. W 1827 r. 11 domów i 72 mieszk.
- Tyborów
Wieś w gm. Barcząca, par. Mińsk, posiadała szkołę początkową, w 1827 r. 21 domów i 115 mieszk.
- Ujazdów
- Wiciejów
Wieś w gm. Barcząca, par. Mińsk. W 1576 r Wiczieiów w pow. czerskim.
- Wola Stanisławowska
- Woźbin
- Wólka Wiciejowska
Wieś w gm. Barcząca, par. Mińsk. W 1886 r. było 34 mieszk. 102 mr. ziemi.
- Wyględówka
- Wygwizdów
