Miejscowości Powiatu Mińskiego z końca XIX wieku
Na podstawie Słownika Geograficznego Królestwa Polskiego z końca XIX wieku
Opracowanie:
Danuta Grzegorczyk
Gmina:
Siennica
- Bestwiny
Wg spisu pod koniec XIX w. wieś w gm. Siennica, par. Lipno
- Borówek
- Boża Wola
Istnieje tu murowany dwór z 1812 r. na planie prostokąta, otoczony parkiem. Przed wejściem owalny trawnik z fontanną i kapliczką z 1887 r. - figurka Matki Boskiej.
- Brodówka
- Budy Łękawickie
- Chełst
- Dąbrowa
Wieś w gm. i par. Siennica, należała do dóbr Rudno.
- Dłużew
Nazwa zapewne pochodzi od nazwiska właścicieli dóbr Siennica - Dłużewskich.Wieś i folw. w gm. Siennica, par. Kołbiel. W 1827 r. było 11 domów i 81 mieszk.
Istniejący dwór wybudował w 1901-1903 Stanisław Dłużewski. Jego usytuowanie na rz. Świder, wśród parku, dodaje mu uroku.
- Drożdżówka
- Dzielnik
Osada w pow. nowomińskim, gm. Mienia, par. Kiczki.
- Gągolina
Wieś w gm. i par. Siennica. W 1880 r. było 9 domów i 60 mieszk.
- Grzebowilk
Wieś i folw. w gm. Glinianka, par. Kołbiel. Pod koniec XIX w. 13 domów i 110 mieszk. Folwark z wsią G. i Iłowiec miał gorzelnię.
Wzniesiony na przełomie XVIII/XIX w. dworek mysliwski. Obok rośnie kilka starych drzew.
- Julianów
Kol. w gm. i par. Siennica.
- Kąty Zdroje
Osada należąca do Dłużewskich, potem - Rudzińskich, od poł. XIX w. to własność Czrnieckich, którzy wybudowali tu dwór. Położony w parku, obok jest duzy staw. Obecnie Dom Pomocy Społecznej.
- Kośminy
- Krzywica
Wieś i folw. w gm. i par. Siennica. W 1880 r. 7 domów, 75 mieszk. 719 mr. obszaru.
- Księżówka
- Kulki
Wieś w gm. i par. Siennica. W 1880 r. było 7 domów i 45 mieszkańców.
- Lasomin
Wieś w gm. i par. Siennica, w 1880 r. było 12 domów i 98 mieszk. Folwark Lasomin z wsiami: Lasomin, Kośminy, Chełst i Łysa góra miał 881 mr. ziemi, młyn wodny i pokłady torfu.
- Łękawica
Wieś w gm. i par. Siennica. W 1880 r. 18 domów, 154 mieszk, i 598 mr. ziemi.
- Łysa Góra
Łysa góra, Łysahora, niem. Kahlenberg, nazwa wielu wzgórz. Tak jak do nazw Baba, Babia góra, tak też do części gór, łysemi zwanych, lud przwywiązywał liczne podania i legendy, naznaczając w nich siedzibę czarownic i diabłów. Są to najczęściej wyniosłości widzialne i nie pokryte lasem. Osady o nazwie Łysa góra są zwykle drobnych rozmiarów, odosobnione, niekiedy karczmy.Łysa - góra - folw., 9 włók i 6 mr. W 1863 r. własność Piotrowiczów.
- Majdan
Majdan - wyraz turecki, oznaczający zamknięty, czworoboczny obszar, służący na rynek targowy, plac ćwiczeń wojennych, miejsce zgromadzeń. W obozach polskich nazywano Majdanem wolny obszar, na którym gromadziło się rycerstwo dla równego podziału łupów. Stąd przeszła ta nazwa na obozowiska robotników leśnych, którzy ustawiali swe budy w czworobok zamknięty. Obozowiska te stawały się często zawiązkami wsi, zakładanych na wyciętych obszarach leśnych. Majdany zakładano w celu wyzyskiwania zawartych w lesie bogactw przez wytapianie smoły, wypalanie węgla, itp.Majdan w gm. Barcząca, par. Mińsk, Była tu smolarnia.
- Mrozik
Młyn w gm. i par. Siennica, 1880 r. - ma 8 mieszkańców
- Nowodwór
Wieś i folw. w gm. i par. Siennica. W 1880 r. - 229 mieszk. Folw. (1980 mr.)z wsiami: Zalesie, Gągolin i Bestwina miał gorzelnię parową i pokłady torfu.
- Nowodzielnik
- Piaski
- Pieciówka
- Pogorzel
Wieś i folw. w gm. i par. Siennica. W 1827 r 21 domów, 161 mieszk., w 1883 r. 243 mieszk. Do folw. wchodziła wieś Teklina.
Jest tu dworek barokowo - klasycystyczny, wybudowany przez Kazimierza Rudzińskiego, wojewody mazowieckiego. Prace dokończył jego syn, Michał.
- Ptaki
Wieś włośc. w gm. Łukowiec, par. Siennica. W 1827 r 8 domów, 57 mieszk, w 1886 r 65 mieszk. i 102 mr ziemi.
- Siennica
Jak podaje Słownik z 1889 r., osada miejska, wieś i dobra nad rz. Sienniczką (dopł. Świdra), gm. i par. Siennica. Posiada kościół parafialny drewniany, kościół poklasztorny, szpital na 20 łóżek kosztem kilku gmin utrzymywany, seminarium dla nauczycieli szkół początkowych, szkołę początkową, urząd gminny, garbarnię. W 1827 r. miasteczko miało 34 domy i 341 mieszk., w 1862 r. - 40 domów i 501 mieszk.
Anna, ks. mazowiecka, nagradzając zasługi Stanisława Siennickiego, wydała w 1526 r. przywilej na założenie miasta, mającego się nazywać Janowo na prawie chełmińskim. Nadanie to potwierdził Zygmunt w 1527 r. Kościół paradialny pw. św. Jana Chrzciciela założyli Sienniccy, a bp poznański Latalski wydał akt erekcyjny. Obecny kościół pochodzi z 1692 r. Po Siennickich dobra przeszły w ręce Rudzieńskich. Kazimierz Rudzieński, woj. mazowiecki, założył w Siennicy kościół i klasztor reformatów w 1750 r., fundację dokończył jego syn, Michał. Obaj spoczywają w grobach kościelnych. W murach klasztornych mieści się seminarium nauczycielskie, powstałe w 1866 r. Po Rudzińskich Siennicę posiadali Dłużewscy, potem Bogusławscy. Po 1815 r. utworzony został powiat siennicki i Siennica była siedzibą sądu, przenisionego następnie do Mińska.
Zabytki:
Kościół i klasztor poreformacki wraz z otoczeniem - budynek główny i klasztorny. Wzniesiony w latach 1749-1760. Przed fasadą kościoła jest czwroboczny dziedziniec, otoczone murem z barokową bramą, posrodku stoi figurka Matki Boskiej Niepokalanej w 1. poł. XIX w. W Siennicy jest przepiękny gmach Seminarium Nauczycielskiego, wybudowany w latach 1923 - 1926. Prokekt wyróżniony i nagrodzony medalem Grand Prix na konkursie architektonicznym w Paryżu w 1922 r. Budowę wspierał właściciel Dłużewa, Stanisław Dłużewski.
- Siodło
Wieś i folw. w gm. i par. Siennica, 139 mr obszaru. W 1827 r. 14 domów i 96 mieszk.
- Stara Wieś
Dawna pisownia Starawieś. Wieś, folw. i dobra w gm. i par. Kołbiel, leży przy kol. żelaznej nadwiślańskiej poza Otwockiem, przy szosie lubelskiej. Ma wzorcowe gospodarstwa rolne, młyn parowy, fabrykę krochmalu, piękne inwentarze, owczrnię, irygację łąk. Właścicielem dóbr był hr. Zamoyski. W 1827 r. 14 domów i 118 mieszk.
- Starogród
Wg Słownika - dawna wieś książęca wymien. w dokum. z 1497 r. jako należąca do Latowicza. Wieś i folw. nad rz. Śider w gm. Łukowiec, par. Latowicz. W 1827 r. 35 domów i 236 mieszk. Folw. 767 mr. ziemi miał pokłay torfu.
- Stefanówka
- Swoboda
- Świderszczyzna
- Świętochy
- Teklin
Wieś w gm. i par. Siennica, w 1886 r było 57 mieszk.
- Truszczyn
- Wiśniówka
- Wojciechówka
- Wola Żakowska
- Wólka Dłużewska
Wieś i folw. nad rz. Świder. Folw. w 1871 r. oddzielony od dóbr Dłużew, miał 389 mr. obszaru. W 1576 r. istniała już Wólka Dłużewska, która wraz z Dłużewem miała 6 łan, należała do par. Kołbiel.
- Zalesie
- Zglechów
Wieś i folw. w gm. i par. Siennica, w 1827 r. 13 domów, 142 mieszk. W 1576 r. Anna Siennicka płaciła tu podatek od 14 łan.
- Zygmuntówka
Wieś w gm. i par. Siennica, w 1886 r. 23 mieszk.
- Żaków
Wieś i folw. w gm. i par. Siennica, w 1827 r. 14 domów, 103 mieszk. W 1576 r. jest też wzmianka o tej wsi. W parku krajowbrazowym jest tu XIX-wieczny dwór.
- Żakówek
Dawniej Żakowska Huta, osada w gm. i par. Siennica, w 1827 r. 4 domy 25 mieszk.